กลไกปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป หรือ CBAM ครอบคลุมสินค้ากลุ่มเหล็กและเหล็กกล้า อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฟฟ้า และไฮโดรเจน สำหรับผู้ส่งออกไทย ประเด็นที่มีผลทางปฏิบัติมากที่สุดไม่ใช่อัตราค่าธรรมเนียม แต่คือข้อมูลที่ต้องส่งให้ผู้นำเข้าในยุโรป
ค่าการปล่อยฝังตัวคืออะไร
CBAM ต้องการค่าการปล่อยฝังตัว (embedded emissions) ต่อหน่วยสินค้าที่ส่งออก ซึ่งหมายถึงการปล่อยจากกระบวนการผลิตสินค้านั้นโดยตรง บวกกับการปล่อยจากความร้อนและไฟฟ้าที่ใช้ และในบางกลุ่มสินค้ารวมถึงการปล่อยฝังตัวของวัตถุดิบตั้งต้นด้วย
จุดที่ยากคือ นี่ไม่ใช่ตัวเลขระดับองค์กร แต่เป็นตัวเลขระดับสินค้าต่อโรงงานต่อกระบวนการผลิต โรงงานที่ผลิตสินค้าหลายรหัสจากสายการผลิตเดียวกัน ต้องมีเกณฑ์ปันส่วนที่อธิบายได้
สามเรื่องที่มักเตรียมผิด
ใช้ค่าเฉลี่ยองค์กรแทนค่าระดับสินค้า
หลายโรงงานมีบัญชีก๊าซเรือนกระจกระดับองค์กรตาม ISO 14064-1 อยู่แล้ว และคิดว่าหารด้วยปริมาณผลิตรวมก็พอ วิธีนี้ไม่ผ่าน เพราะไม่สะท้อนความแตกต่างระหว่างสินค้าที่ใช้พลังงานไม่เท่ากัน
ไม่แยกมิเตอร์ตามกระบวนการ
ถ้าโรงงานวัดไฟฟ้าที่จุดรับเข้าจุดเดียว การปันส่วนไปยังกระบวนการต่าง ๆ จะกลายเป็นการประมาณการที่อ่อนมาก การลงทุนติดมิเตอร์ย่อยตามสายการผลิตหลัก มักคืนทุนเร็วกว่าที่คิด เพราะใช้ประโยชน์ได้ทั้งเรื่อง CBAM และการบริหารต้นทุนพลังงาน
เริ่มช้าเกินไป
ข้อมูลที่ยืนยันได้ต้องมีร่องรอยย้อนหลัง การเริ่มเก็บข้อมูลในเดือนที่ผู้นำเข้าขอ แปลว่าคุณจะไม่มีข้อมูลของรอบที่เขาต้องการ
ลำดับการเตรียมที่เราแนะนำ
- ระบุรหัสสินค้า (CN code) ที่ส่งออกไป EU และยืนยันว่าอยู่ในขอบเขต CBAM หรือไม่
- วาดขอบเขตของแต่ละกระบวนการผลิตที่เกี่ยวข้อง และระบุว่าข้อมูลพลังงานวัดได้ที่จุดใดบ้าง
- กำหนดเกณฑ์ปันส่วนสำหรับพลังงานและความร้อนที่ใช้ร่วมกัน พร้อมเอกสารเหตุผล
- คำนวณค่าการปล่อยฝังตัวหนึ่งรอบด้วยข้อมูลจริง แล้วให้ผู้ทวนสอบดูก่อนรอบส่งจริง
- ตั้งกระบวนการเก็บข้อมูลให้เป็นงานประจำรายเดือน ไม่ใช่โครงการครั้งเดียว
ผลพลอยได้
ผู้ส่งออกที่ทำถึงขั้นมีค่าการปล่อยระดับสินค้า มักพบว่าข้อมูลชุดเดียวกันตอบคำถามของลูกค้ารายอื่นได้ด้วย ทั้งคำขอข้อมูล Scope 3 จากผู้ซื้อ การขอฉลากคาร์บอนฟุตพริ้นท์ผลิตภัณฑ์ และข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูลที่กำลังตามมา งานนี้จึงไม่ควรถูกมองเป็นต้นทุนการปฏิบัติตามกฎเพียงอย่างเดียว
เนื้อหานี้จัดทำเพื่อเผยแพร่ความรู้ทั่วไป ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางวิชาชีพสำหรับกรณีเฉพาะ หากต้องการหารือเกี่ยวกับสถานการณ์ขององค์กรท่าน โปรดติดต่อทีมงาน